काठमाडौं: नेपाल राष्ट्र बैंकले सोमबार जारी गरेको समष्टिगत आर्थिक प्रतिवेदन अनुसार वैदेशिक रोजगारीमा रहेका नेपालीहरूले पठाएको विप्रेषण आप्रवाह एकै महिनामा १ खर्ब ३६ अर्ब ९० करोड रुपैयाँ पुगेर ऐतिहासिक रेकर्ड कायम गरेको छ, जसले विदेशी मुद्रा सञ्चितिलाई १५ महिनाको आयात धान्ने स्थितिमा पुर्याएको छ।
नेपालको मुख्य आर्थिक सूचक Fact Box
- मासिक रेमिट्यान्स: रु १ खर्ब ३६ अर्ब ९० करोड (वार्षिक वृद्धि २५.८%)।
- कुल विदेशी मुद्रा सञ्चिति: २१.५ अर्ब अमेरिकी डलर (करिब २८ खर्ब ९० अर्ब रुपैयाँ)।
- बैंकहरूको कुल निक्षेप: ६४ खर्ब ५० अर्ब रुपैयाँ (अधिक तरलता रु ६०० अर्ब+)।
- अन्तरबैंक ब्याजदर: ३.००% (स्थायी निक्षेप सुविधा दरको नजिक)।
रेमिट्यान्सको नयाँ रेकर्डले अर्थतन्त्रलाई कस्तो फाइदा पुर्यायो?
विप्रेषण आप्रवाहमा आएको यो उछालले नेपालको शोधानान्तर स्थिति (Balance of Payments) लाई अत्यधिक बचतमा पुर्याएको छ। दुई वर्षअघि विदेशी मुद्राको चरम संकट झेलेको नेपाल अहिले कम्तीमा १५ महिनाको वस्तु तथा सेवा आयात धान्न सक्ने सुरक्षित वित्तीय स्थितिमा पुगेको छ।
"बाह्य क्षेत्र निकै बलियो र भरपर्दो बनेको छ। तर बैंकहरूमा थुप्रिएको ६ खर्बभन्दा बढी लगानीयोग्य पुँजी उत्पादनमूलक क्षेत्र, ऊर्जा र पूर्वाधारमा प्रवाह नहुनु हाम्रो मुख्य नीतिगत चुनौती हो।"
— डा. प्रकाशकुमार श्रेष्ठ, कार्यकारी निर्देशक, नेपाल राष्ट्र बैंक
ब्याजदर घट्दा पनि व्यवसायीहरू किन ऋण लिन हिचकिचाइरहेका छन्?
वाणिज्य बैंकहरूको औसत आधार दर (Base Rate) ८ प्रतिशतमा झरेको छ भने घर र सवारी कर्जा एकल अंकको ब्याजदरमा उपलब्ध छ। तर बजारमा उपभोग्य माग कमजोर हुनु, सहकारी क्षेत्रको समस्या र निर्माण व्यवसायीहरूको भुक्तानी ढिलाइले गर्दा निजी क्षेत्रले नयाँ उद्योगमा लगानी विस्तार गर्न जोखिम मोल्न चाहेको छैन।
सर्वसाधारण निक्षेपकर्ता र ऋणीलाई यसको के असर पर्छ?
बैंकहरूमा पैसा थुप्रिएपछि मुद्दती निक्षेपको ब्याजदर ५ देखि ६ प्रतिशतमा झरेको छ, जसले बचतकर्ताको आम्दानी खुम्च्याएको छ। अर्कोतर्फ, घर कर्जा र व्यवसायिक कर्जा लिन चाहनेहरूका लागि भने हालको समय निकै सस्तो र अनुकूल बनेको राष्ट्र बैंकको भनाइ छ।
