दसैंमा घर फर्किने नेपालीलाई सीमामा सास्ती: भाडा र यात्राका समस्या

बाँकेको जमुनाहा, कैलालीको गौरीफन्टा र कञ्चनपुरको गड्डाचौकी नाका भएर भित्रिने मौसमी कामदारहरूलाई स्थानीय अटो-रिक्सा चालकहरूले तोकिएको रु ३० देखि ५० भाडाको सट्टा रु ५०० देखि १,४०० तथा ८०० भारुसम्म असुलेर ठगी गरिरहेको पाइएको छ।

१. प्रभावित नाकाहरू र यात्रु आवागमनको अवस्था

भारतको हिमाचल प्रदेश, उत्तराखण्ड, पञ्जाब, गुजरात, तमिलनाडुलगायत स्थानमा मजदुरी गरेर फर्किने नेपालीहरू ३ देखि ५ दिनसम्म रेल र बसको कठिन यात्रापछि सीमा नाकामा आइपुग्छन्। तर स्वदेश टेकेलगत्तै उनीहरूले विभिन्न सास्ती खेप्नुपरेको छ:

२. नाकागत समस्या र यात्रुहरूका अनुभव

जमुनाहा (नेपालगन्ज, बाँके): इलाका प्रहरी कार्यालय जमुनाहाका प्रमुख प्रहरी निरीक्षक राजनप्रसाद भट्टराईका अनुसार पछिल्लो पाँच दिनमा ५० हजारभन्दा बढी नेपाली यो नाकाबाट स्वदेश फर्केका छन्। कर्णाली (सुर्खेत, दैलेख, रुकुम पश्चिम) र लुम्बिनीका पहाडी जिल्ला जाने यात्रुहरू यहाँबाट भित्रिन्छन्। चार वर्षपछि हिमाचलबाट फर्केका रुकुम पश्चिम चौरजहारीका भीमप्रसाद खत्रीले परिवारसँग दसैं मनाउन पाउँदा खुसी लागे पनि सीमामा सवारी तानातानले सास्ती दिएको बताउनुभयो।

गौरीफन्टा / त्रिनगर (धनगढी, कैलाली): त्रिनगर भन्सारबाट धनगढीको ट्राफिक चोकसम्म रु ३० र बसपार्कसम्म रु ४० भाडा तोकिएको छ। तर भारतको तमिलनाडूबाट फर्केका आदित्य खड्कासँग अटो चालकले ८०० भारु (करिब रु १,२८०) मागेपछि ट्राफिक प्रहरीमा उजुरी परेको थियो। प्रहरीले चालकलाई नियन्त्रणमा लिएको थियो। यस्तै अछाम रामारोशनका कमल परियारबाट ठगिएको ८०० भारु पनि प्रहरीले फिर्ता गराएको छ।

गड्डाचौकी (महेन्द्रनगर, कञ्चनपुर): गड्डाचौकीबाट महेन्द्रनगर बसपार्कसम्मको भाडा रु ५० भए पनि सामान धेरै भएको बहानामा चालकहरूले २ देखि ३ गुणा बढी रकम लिने गरेका छन्। कतिपय चालकले यात्रुलाई आधा बाटैमा ओरालिदिने गरेको पाइएको छ।

३. प्रशासनिक तयारी तथा सुरक्षा व्यवस्था

यात्रुहरूलाई ठगी र असुरक्षाबाट जोगाउन स्थानीय प्रशासन र प्रहरीले विभिन्न व्यवस्था मिलाएका छन्:

• यात्रु सहायता कक्ष: जमुनाहा, त्रिनगर, गड्डाचौकी र महेन्द्रनगर बसपार्कमा सहायता कक्ष स्थापना गरी सूचना तथा समन्वयको काम भइरहेको छ।
• सुरक्षा योजना: बाँकेका प्रमुख जिल्ला अधिकारी (सीडीओ) दिलकुमार तामाङका अनुसार यात्रुको सुरक्षा, चोरी र ठगी नियन्त्रणलाई प्राथमिकतामा राखेर विशेष सुरक्षा योजना कार्यान्वयन गरिएको छ।
• सादा पोसाकमा निगरानी: सशस्त्र प्रहरी बल र नेपाल प्रहरीले सादा पोसाकमा टोली खटाएका छन्। जमुनाहाका सई यज्ञ भण्डारीले लामो यात्राबाट थकित भएर आएका सबै यात्रुलाई जाँच गरेर दुःख नदिई शंकास्पद व्यक्तिलाई मात्र निगरानी गरिएको बताउनुभयो।
• कारबाही र भाडा फिर्ता: जिल्ला प्रहरी प्रवक्ता योगेन्द्र तिमिल्सिना र त्रिनगर प्रहरी चौकीका इन्चार्ज सई सन्तोष सिंहका अनुसार गुनासो आउनासाथ प्रहरीले कारबाही गरी बढी असुलिएको भाडा फिर्ता गराउने गरेको छ।

४. चाडपर्वमा घर फर्किने यात्रुहरूका लागि उपयोगी सुझावहरू

५. सम्बन्धित चाडपर्व यात्रा सामग्री

• राजमार्ग सुरक्षा तथा यात्रु व्यवस्थापन: दसैंको महाप्रस्थान: काठमाडौं उपत्यकाबाट १२ लाख बाहिरिए, सडक सुरक्षामा १,४०० ट्राफिक प्रहरी परिचालन