नेपाली सेनाको हेलिकप्टरद्वारा चुमनुब्रीको जगतबाट ६ जनाको सकुशल हवाई उद्धार गरिएको छ। चुम्चेतको उङगिलुङ खोला किनारमा सम्पर्कविहीन ४ जना गोठालाको खोजी कार्य जारी छ।
उत्तरी गोरखाको चुमनुब्री गाउँपालिका हुँदै बग्ने बूढीगण्डकी नदीमा आइतबार बिहान आएको भीषण आकस्मिक बाढीपछि प्रभावित क्षेत्रमा नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलको संयुक्त टोलीले खोज, हवाई उद्धार तथा सुरक्षित स्थानान्तरण कार्यलाई तीव्रता दिएका छन्।
१. पछिल्लो प्रमाणित उद्धार अवस्था: जगतबाट ६ जनाको हवाई उद्धार
प्रधानमन्त्री बालेन शाहले आइतबार बिहान सार्वजनिक सूचना जारी गर्दै बाढीपश्चात् पहिरोको उच्च जोखिममा परेको चुमनुब्री गाउँपालिका–३ स्थित जगत इलाकाबाट ६ जना नागरिकको नेपाली सेनाको हेलिकप्टरमार्फत सकुशल उद्धार गरिएको पुष्टि गर्नुभएको छ।
“बूढीगण्डकी नदीमा आएको बाढीपश्चात् खोज तथा उद्धार कार्यका लागि नेपाली सेनाको फौज हवाई तथा स्थल मार्गबाट खटिई पहिरोको जोखिममा रहेको जगत इलाकाबाट ६ जनाको हवाई उद्धार गरिएको छ। काठमाडौँमा रहेको कम्पोजाइट क्विक रियाक्सन टिम (Composite QRT) समेत हवाई साधनबाट उक्त इलाकामा तैनाथ भएको छ।”
— प्रधानमन्त्री बालेन शाह, आधिकारिक सार्वजनिक सूचना
नेपाली सेनाका प्रवक्ता राजाराम बस्नेतका अनुसार काठमाडौंबाट हेलिकप्टरसहितको क्विक रेकी टोली (Quick Reconnaissance Team) र उद्धार सामग्रीसहितको विशेष फौज बिहानै गोरखा प्रस्थान गरेको थियो। बिहानीपख बाक्लो कुहिरो र साँघुरो गल्छीका कारण हेलिकप्टर अवतरणमा केही कठिनाइ भए पनि मौसममा सुधार आउनासाथ नेपाली सेनाको उद्धार टोलीले जोखिमपूर्ण खोंचमा अड्किएका ६ जनालाई सुरक्षित स्थानमा निकालेको हो।
२. उद्धार तथा मानवीय क्षतिको आधिकारिक स्टाटस
| विवरण शीर्षक | प्रमाणित संख्या / स्थिति | सम्बन्धित स्थान | आधिकारिक स्रोत | समय (NPT) |
|---|---|---|---|---|
| हवाई उद्धार (Airlifted) | ६ जना (सकुशल उद्धार) | चुमनुब्री–३ (जगत इलाका) | प्रधानमन्त्री कार्यालय / अनलाइनखबर | बिहान ११:२४ |
| स्थानान्तरण (Evacuated) | बजार खाली; स्थानीय डाँडामा | आरुघाट बजार (वडा–९) तथा माछीखोला | इलाका प्रहरी आरुघाट / RONB Post | बिहान ०९:४४ |
| सम्पर्कविहीन (Unaccounted for) | ४ जना गोठाला (खोजी जारी) | चुमनुब्री–६ चुम्चेत (उङगिलुङ खोला) | स्थानीय शेराप गुरुङ / काठमाण्डु पोस्ट / रासस | बिहान ०९:१८ |
| घाइते (Injured) | पुष्टि हुन बाँकी (Not established) | उत्तरी गोरखा तटीय क्षेत्र | जिल्ला प्रशासन कार्यालय गोरखा | दिउँसो १२:४५ |
| मृत्यु पुष्टि (Confirmed Deaths) | शून्य (कसैको मृत्यु पुष्टि छैन) | बूढीगण्डकी जलाधार क्षेत्र | प्रजिअ धर्मेन्द्रकुमार मिश्र / नेपाल प्रहरी | दिउँसो १२:४५ |
३. उङगिलुङमा खोजी कार्य र पहुँचको गम्भीर चुनौती
चुमनुब्री गाउँपालिका–६ चुम्चेतस्थित उङगिलुङ खोला किनारमा पशुपालनका लागि बनाइएका चारवटा गोठ बाढीले पूर्ण रूपमा बगाएको छ। स्थानीय बासिन्दा शेराप गुरुङका अनुसार गोठसँगै त्यहाँ बाँधिएका १५ वटा चौंरी/याक-नाक पनि बाढीमा बगेका छन् भने चौपायाको हेरचाहमा खटिएका चार जना स्थानीय बासिन्दा बिहानदेखि बेपत्ता छन्।
खोजी कार्यमा संलग्न स्थानीय बासिन्दाहरूले बाढीले खोला किनारको सतह नै काटेर बगाएकाले गोठको निसानसमेत फेला पार्न नसकिएको बताएका छन्। गोरखाका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी नेत्रप्रसाद शर्माका अनुसार विकट भूगोल, पैदल बाटोहरू भत्किएको अवस्था र सञ्चार सम्पर्क विच्छेद भएका कारण खोजी टोलीलाई घटनास्थलसम्म पुग्न ठूलो कठिनाइ भइरहेको छ।
४. आरुघाट र तटीय क्षेत्रबाट सुरक्षित स्थानान्तरण
नदीको सतह असामान्य रूपमा उर्लिएर बजार क्षेत्रतर्फ कटान गर्न थालेपछि सुरक्षा निकायले आरुघाट बजारमा आपत्कालीन सूचना जारी गरेका थिए:
- आरुघाट बजार: इलाका प्रहरी कार्यालय आरुघाटका प्रहरी निरीक्षक अनिल श्रेष्ठको कमान्डमा खटिएको प्रहरी टोलीले माइकिङ गर्दै नदी किनारका सम्पूर्ण पसल, गोदाम र घरहरू पूर्ण रूपमा खाली गराएको छ। बजारवासीहरूलाई आरुघाटको माथिल्लो सुरक्षित डाँडातर्फ सारिएको छ।
- तटीय बस्तीहरूको स्थानान्तरण: सिर्दिबास, सल्लेरी, जगत, खोलबेसी, माछीखोला र सोती क्षेत्रका नदी किनारका बासिन्दाहरूलाई पनि माथिल्लो सुरक्षित स्थानतर्फ सारिएको छ।
५. स्वास्थ्य सहायता र आधिकारिक सम्पर्क माध्यम
बाढी प्रभावित क्षेत्रमा सम्भावित महामारी, घाइतेको उपचार र आकस्मिक स्वास्थ्य सेवाका लागि स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले स्वास्थ्य आपत्कालीन कार्यसञ्चालन केन्द्र (HEOC) सक्रिय बनाएको छ।
महत्त्वपूर्ण स्वास्थ्य हटलाइन: १११५
बाढी प्रभावित क्षेत्रमा आकस्मिक स्वास्थ्य उपचार, औषधि वा स्वास्थ्यसम्बन्धी सहायता आवश्यक परेमा सरकारको निःशुल्क हटलाइन १११५ मा २४ सै घण्टा सम्पर्क गर्न सकिनेछ।
*(सचेतना सूचना: हटलाइन १११५ स्वास्थ्य तथा उपचार समन्वयका लागि मात्र हो; यसलाई हेलिकप्टर उद्धार वा सामान्य उडान व्यवस्थापनका लागि प्रयोग नगर्नुहोला।)*
- जिल्ला प्रहरी कार्यालय, गोरखा (कन्ट्रोल): ०६४-४२०१९९ / ९८५१११३९२१
- इलाका प्रहरी कार्यालय, आरुघाट: ०६४-४१०१९९
- नेपाल प्रहरी आपत्कालीन हटलाइन: १००
- सशस्त्र प्रहरी बल विपद् व्यवस्थापन: १११४
- स्वास्थ्य आपत्कालीन हटलाइन (HEOC): १११५
६. स्थानीय सन्दर्भ र थप रिपोर्टिङ
बाढीले पुर्याएको समग्र भौतिक क्षति, बगेका चार पुलहरू र ३४१ मेगावाट जलविद्युत् क्याम्पको क्षतिको पूर्ण विवरणका लागि हाम्रो मुख्य रिपोर्ट हेर्नुहोस्:
- विस्तृत भौतिक क्षति विवरण: बूढीगण्डकीमा आकस्मिक बाढी: बस्ती र पुलमा क्षति, प्रभावित क्षेत्रबाट सुरक्षित स्थानान्तरण
- भौगर्भिक तथा प्राविधिक विश्लेषण: बूढीगण्डकीमा बिना वर्षा किन आयो भीषण बाढी? पहिरो र बाँध फुटको कारण
तथ्य प्रमाणीकरण, आधिकारिक स्रोत तथा आभार (Credits & Official Sources):
- प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय: प्रधानमन्त्री बालेन शाहको आधिकारिक सार्वजनिक वक्तव्य (जगतबाट ६ जनाको सकुशल हवाई उद्धार र काठमाडौंबाट Quick Reaction Team परिचालन पुष्टि)।
- नेपाली सेना: जनसम्पर्क तथा सूचना निर्देशनालय (प्रवक्ता सहायक रथी राजाराम बस्नेत) — हेलिकप्टर तथा विशेष खोज-उद्धार दस्ता परिचालन र सफल हवाई उद्धार विवरण।
- गृह मन्त्रालय तथा जिल्ला प्रशासन कार्यालय गोरखा: प्रमुख जिल्ला अधिकारी धर्मेन्द्रकुमार मिश्र तथा सहायक प्रजिअ नेत्रप्रसाद शर्मा — जिल्ला विपद् प्रतिकार्य, भौगोलिक पहुँचको चुनौती र खोजी समन्वय।
- नेपाल प्रहरी तथा सशस्त्र प्रहरी बल: इलाका प्रहरी कार्यालय आरुघाट (प्रहरी निरीक्षक अनिल श्रेष्ठ), जिल्ला प्रहरी कार्यालय गोरखा तथा सशस्त्र प्रहरी बल विपद् व्यवस्थापन महाशाखा — आरुघाट बजार तथा तटीय बस्ती खाली गराउने कार्य।
- स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय: स्वास्थ्य आपत्कालीन कार्यसञ्चालन केन्द्र (HEOC) — आकस्मिक स्वास्थ्य टोली परिचालन तथा टोल-फ्री हटलाइन १११५ सञ्चालन।
- स्थानीय तह तथा प्रत्यक्षदर्शी: चुमनुब्री गाउँपालिका (उपाध्यक्ष लक्ष्मी गुरुङ), धार्चे गाउँपालिका, आरुघाट गाउँपालिका, तथा चुम्चेत वडा–६ का स्थानीय बासिन्दा शेराप गुरुङ (उङगिलुङ खोलामा ४ जना सम्पर्कविहीन भएको पहिलो सूचना)।
- समाचार एजेन्सी तथा सञ्चारमाध्यम: राष्ट्रिय समाचार समिति (रासस / RSS), अनलाइनखबर (Onlinekhabar - फोटो तथा उद्धार विवरण), दि काठमाण्डु पोस्ट (The Kathmandu Post - गोरखा संवाददाता हरिराम उप्रेती), र रुटिन अफ नेपाल बन्द (RONB Post)।
- तस्बिर साभार: नेपाली सेना जनसम्पर्क तथा सूचना निर्देशनालय / अनलाइनखबर मार्फत।
